Trong mạng lưới quan hệ đối ngoại của Việt Nam tại châu Âu, Cộng hòa Liên bang Đức luôn giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Đức không chỉ là nền kinh tế đầu tàu của Liên minh châu Âu (EU) và đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại lục địa già, mà mối quan hệ giữa hai nước còn được gắn kết bởi sợi dây lịch sử, giáo dục và giao lưu nhân dân sâu sắc qua nhiều thế hệ.
Trải qua hơn nửa thế kỷ phát triển, mối quan hệ song phương đã vượt qua nhiều biến động của lịch sử thế giới để vươn lên tầm Đối tác Chiến lược (Strategische Partnerschaft), hợp tác sâu rộng trên mọi lĩnh vực từ kinh tế, chuyển đổi năng lượng xanh, đào tạo nghề cho đến giao lưu văn hóa.
Cùng DE nhìn lại toàn cảnh lịch sử quan hệ ngoại giao và những dấu ấn hợp tác nổi bật giữa Việt Nam và Đức!
I. CÁC MỐC LỊCH SỬ QUAN TRỌNG TRONG QUAN HỆ NGOẠI GIAO
1954 / 1975 1980s 1990 2011 Hiện nay
│ │ │ │ │
▼ ▼ ▼ ▼ ▼
Thiết lập QHNG Hiệp định Lao động Nước Đức Tuyên bố Hà Nội Chuyển đổi xanh,
• 1954: Với Đông Đức (Vertragsarbeiter) tái thống nhất: Nâng cấp Đối tác Đào tạo nghề kép
• 1975: Với Tây Đức Du học sinh & thợ Định hình khung Chiến lược & Đối tác tin cậy
chuyên môn sang Đức hợp tác mới (Angela Merkel) hàng đầu tại EU
1. Giai đoạn 1954 – 1975: Những dấu mốc thiết lập quan hệ đầu tiên
- Với Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức – DDR): Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Đông Đức vào ngày 04/02/1955. Trong những năm tháng chiến tranh và tái thiết đất nước, Đông Đức đã viện trợ nhiều trang thiết bị, xây dựng các công trình dân sinh (như Khu tập thể Trung Tự – Kim Liên tại Hà Nội, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, thành phố Vinh) và tiếp nhận đào tạo hàng chục ngàn học sinh, sinh viên, cán bộ khoa học kỹ thuật của Việt Nam.
- Với Cộng hòa Liên bang Đức (Tây Đức – BRD): Ngày 23/09/1975, Việt Nam và Tây Đức chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao, mở ra kênh tiếp xúc với khối Tây Âu.
2. Thập niên 1980: Làn sóng “Lao động hợp tác” (Vertragsarbeiter)
- Năm 1980, hai chính phủ Việt Nam và Đông Đức ký kết Hiệp định hợp tác tiếp nhận lao động. Hơn 60.000 lao động và thực tập sinh kỹ thuật (Vertragsarbeiter) đã sang Đông Đức làm việc tại các nhà máy cơ khí, dệt may, xây dựng…
- Đây chính là cộng đồng hạt nhân đặt nền móng cho Cộng đồng người Việt Nam tại Đức phát triển bền vững và hội nhập thành công ngày nay.
3. Sau năm 1990: Nước Đức thống nhất và giai đoạn phát triển toàn diện
- Sau khi Bức tường Berlin sụp đổ và nước Đức tái thống nhất vào tháng 10/1990, Chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức tiếp tục duy trì và mở rộng quan hệ với Việt Nam.
- Đức trở thành một trong những quốc gia phương Tây đi đầu viện trợ phát triển (ODA) hỗ trợ công cuộc Đổi mới, xóa đói giảm nghèo, cải cách kinh tế và xây dựng nhà nước pháp quyền tại Việt Nam.
4. Năm 2011: Tuyên bố Hà Nội – Xác lập “Đối tác Chiến lược”
- Vào tháng 10/2011, trong chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Đức Angela Merkel, hai nước đã ký Tuyên bố chung Hà Nội: “Việt Nam và Đức – Đối tác chiến lược vì tương lai”.
- Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt đưa quan hệ hai nước lên tầm cao mới, thiết lập các cơ chế đối thoại định kỳ về kinh tế, chính trị, năng lượng và cải cách pháp luật.
II. 4 TRỤ CỘT HỢP TÁC TRỌNG TÂM HIỆN NAY
1. Kinh tế, Thương mại và Đầu tư: Đối tác số 1 tại EU
- Đầu tàu thương mại: Đức hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong khối EU (chiếm khoảng 20% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU), kim ngạch thương mại song phương đạt mốc trên 12 – 14 tỷ USD/năm.
- Cửa ngõ EVFTA: Kể từ khi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) có hiệu lực, hàng hóa Việt Nam (dệt may, da giày, nông sản, điện tử) thâm nhập sâu vào thị trường Đức và hàng công nghiệp máy móc chất lượng cao của Đức được nhập khẩu thuận lợi vào Việt Nam.
- Doanh nghiệp hàng đầu: Hơn 350 doanh nghiệp Đức (như Siemens, Bosch, Mercedes-Benz, B. Braun, Knauf, Bayer, Adidas…) đang hoạt động hiệu quả tại Việt Nam, đưa Việt Nam trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp Đức.
2. Giáo dục, Nghiên cứu Khoa học và Đào tạo Nghề Kép
- Trường Đại học Việt – Đức (VGU): “Dự án hải đăng” trong hợp tác giáo dục giữa hai chính phủ, đặt trụ sở chính tại Bình Dương. Trường đào tạo các chương trình kỹ thuật công nghệ và kinh tế theo tiêu chuẩn khắt khe của đại học Đức.
- Cơ quan Trao đổi Hàn lâm Đức (DAAD) & Viện Goethe: Hàng ngàn học giả, nghiên cứu sinh Việt Nam đã nhận học bổng du học Đức. Viện Goethe tại Hà Nội và TP.HCM là cầu nối lan tỏa ngôn ngữ và văn hóa Đức.
- Mô hình Đào tạo nghề kép (Duale Ausbildung): Đức và Việt Nam hợp tác chặt chẽ trong việc chuyển giao mô hình đào tạo nghề chuẩn Đức (ngành Cơ điện tử, Ô tô, SHK…) và tiếp nhận hàng ngàn bạn trẻ Việt Nam sang học nghề điều dưỡng, nhà hàng – khách sạn, kỹ thuật tại Đức.
3. Chuyển dịch Năng lượng Công bằng và Phát triển Bền vững
- Đức cam kết hỗ trợ mạnh mẽ mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 của Việt Nam thông qua khuôn khổ Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Công bằng (JETP).
- Thông qua Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) và Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW), chính phủ Đức tài trợ hàng trăm triệu Euro cho các dự án điện gió ngoài khơi, năng lượng mặt trời, truyền tải điện thông minh, quản lý rừng bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long.
4. Giao lưu Nhân dân và Biểu tượng “Deutsches Haus”
- Ngôi nhà Đức (Deutsches Haus) tại TP.HCM: Tòa nhà cao ốc xanh chuẩn năng lượng quốc tế, nơi đặt Tổng Lãnh sự quán Đức, các hiệp hội doanh nghiệp và không gian giao lưu văn hóa Đức hiện đại nhất Đông Nam Á.
- Cộng đồng gần 200.000 người Việt tại Đức: Được chính quyền Đức đánh giá là một trong những cộng đồng người nước ngoài hội nhập tốt nhất, có tinh thần hiếu học và đóng góp tích cực cho kinh tế – xã hội Đức.
III. BẢNG TỔNG HỢP CÁC DỰ ÁN BIỂU TƯỢNG CHO TÌNH HỮU NGHỊ VIỆT – ĐỨC
| Tên dự án / Cơ quan | Năm thành lập | Vai trò / Ý nghĩa biểu tượng |
| Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức | 1954 – nay | Biểu tượng hợp tác y tế ngoại khoa đầu ngành tại Hà Nội |
| Viện Goethe (Goethe-Institut) | 1997 | Trung tâm quảng bá ngôn ngữ và giao lưu văn hóa nghệ thuật |
| Trường Đại học Việt – Đức (VGU) | 2008 | “Dự án ngọn hải đăng” đại học công lập tiêu chuẩn quốc tế |
| Ngôi nhà Đức (Deutsches Haus HCMC) | 2017 | Tòa nhà ngoại giao, thương mại và đổi mới sáng tạo biểu tượng |
| Tổ chức GIZ & Ngân hàng KfW | Nhiều thập kỷ | Cơ quan hỗ trợ kỹ thuật và tài chính ODA về khí hậu & đào tạo nghề |
IV. GÓC NHÌN TỪ DE
💡 THÔNG ĐIỆP DÀNH CHO BẠN TRẺ VÀ CỘNG ĐỒNG VIỆT TẠI ĐỨC:
- Mỗi người Việt là một “Đại sứ Văn hóa“: Mối quan hệ tốt đẹp giữa hai quốc gia được xây dựng từ nền tảng con người. Sự chăm chỉ, tuân thủ pháp luật và tinh thần học hỏi của du học sinh, lao động và kiều bào Việt Nam chính là hình ảnh đẹp nhất tạo dựng lòng tin với bạn bè Đức.
- Cơ hội nghề nghiệp rộng mở: Với việc Đức mở rộng cửa đón nhân lực tay nghề cao (Fachkräfteeinwanderungsgesetz) và các dự án đầu tư công nghệ của Đức tại Việt Nam tăng mạnh, những ai sở hữu song song kỹ năng chuyên môn và vốn tiếng Đức vững chắc sẽ có cơ hội phát triển sự nghiệp không giới hạn ở cả hai quốc gia!
